Kütüphane

[cytypʰaːˈne] İsim Arapça + Farsça Birleşik Sözcük (Melez) 👁️ 973 inceleme

Tanım:

Kitapların toplandığı, korunduğu ve okuyucuların hizmetine sunulduğu yapı veya kurum; kitaplık.

Köken Özeti: Arapça 'kitaplar' demek olan 'kütüb' ile Farsça 'ev, yapı, ocak' manasındaki 'hāne' sözcüklerinin kaynaşmasıyla oluşan melez birleşik sözcüktür.

🌱 Bağlı Olduğu Kökler ve Bileşenler

Bu sözcüğün türediği veya birleştiği temel dilbilimsel kökler aşağıda listelenmiştir. Detaylı kök sayfasına gitmek için köke tıklayabilirsiniz.

k-t-b Arapça

1. Bileşen (Arapça Kök) • Sülâsî Mücerred Kök

Anlam: Yazmak, çizmek, harfleri bir araya getirmek, kaydetmek.

hāne Farsça

2. Bileşen (Farsça Kök) • İsim Kökü

Anlam: Ev, konut, yer, barınak, oda veya bina.

✓ Türkçede müstakil kelimedir

Biçimbirimsel Ayrım:

kütüb (Arapça: kitaplar, k-t-b kökünden) + hāne (Farsça: mekan)

📜

Türkçede Bilinen İlk Yazılı Tanıklık:

Meninski, Thesaurus (1680): 'kiutubhane: bibliotheca'

🔍 Tarihsel ve Dilbilimsel Köken Analizi

Kütüphane terimi Osmanlı entelektüel dünyasında Doğu dillerinin sentezi olarak inşa edilmiştir. 'Kütüb' (كتب) Arapça kitap sözcüğünün kuralsız çoğuludur (cemi teksir). 'Hāne' (خانه) ise Farsça mekan adıdır. Dolayısıyla birebir anlamı 'Kitaplar Evi'dir.

✍️ Örnek Kullanım

"Süleymaniye Kütüphanesi'nin kubbesi altında yüzyılların fısıltısı duyulur."

🔗 Eş Kökenliler (Aynı Kökten Türeyen Diğer Sözcükler)

Aşağıdaki sözcükler bu kelimeyle aynı kök veya biçimbirimsel kaynağı paylaşmaktadır:

Kitap İsim

Ciltli veya ciltsiz olarak bir araya getirilmiş, basılı veya el yazması yapraklar bütünü.

Mektup İsim

Birbirinden uzakta bulunan kişi ve kurumların haberleşmek amacıyla birbirlerine gönderdikleri yazılı kâğıt; mezkûr yazılı belge.

Kâtip İsim

Yazı işlerini yürüten, bürokraside veya mahkemede resmi yazıları kaleme alan kimse; yazman.

Hastane İsim

Hastalara teşhis ve tedavi hizmetlerinin verildiği, yatılı ve ayakta sağlık kuruluşu; şifahane.

Mektep İsim

Okul; okuma yazma ve temel bilgilerin öğretildiği eğitim kurumu.